İrandakı müharibə səbəbindən Hindistan krematoriyaları qazsız qalıb

ABŞ, İsrail və İran arasında müharibənin başlamasından sonra Cənubi Asiya ciddi enerji böhranı ilə üzləşib. Münaqişə Fars körfəzindən yanacaq tədarükünü dayandırıb.

Hindistanın bir neçə şəhərində cəsədlərin yığılmasının qarşısını almaq üçün krematoriyalar elektrik sobalarına keçib. Qaz çatışmazlığı restoran sənayesinə də təsir edib. Hindistan Milli Restoran Assosiasiyası 500.000 üzvünə iş saatlarını azaltmağı, enerjiyə qənaət etməyi və uzun müddət bişirmə və qızartma tələb edən yeməklərdən çəkinməyi tövsiyə edib. Hindistan Otel və Restoran Assosiasiyasının prezidenti Vijay Şettinin sözlərinə görə, otellərin təxminən beşdə biri artıq bağlanıb və vəziyyət yaxşılaşmasa, Mumbaydakı otellərin yarısına qədəri bağlana bilər. Qaz balonlarının yığılması, oğurluq və qiymətlərin şişirdilməsi ilə bağlı məlumatlar ölkə daxilində yayılıb.

Hindistan dünyada mayeləşdirilmiş neft qazının ikinci ən böyük idxalçısıdır və tədarükünün təxminən 60%-ni Fars körfəzindən alır. Lakin Hörmüz boğazının dəfələrlə bağlanması səbəbindən tədarük azalıb və ölkədə əhəmiyyətli yanacaq ehtiyatı yoxdur. Hindistanın Baş naziri Narendra Modi vətəndaşların "panikaya düşməsinə ehtiyac olmadığını" bildirib. Restoranların bir neçə gün ərzində bağlanmaq məcburiyyətində qalacaqları barədə xəbərdarlıq etməsindən sonra hökumət müvəqqəti olaraq kömür, odun və kerosin istifadəsinə icazə verib.

Qara bazarda da benzinin qiyməti kəskin şəkildə artıb. Mumbaydakı Amrut Sagar fast food restoranının meneceri Vijender Naik qaz balonlarının təxminən ikiqat qiymətə, təxminən 1800 rupiyə (19.50 dollar) satıldığını bildirib. Yeni Dehli taciri Trinath Mahto qazın qiymətinin üç gündə ikiqatdan çox artdığını bildirib.

Problemlər Cənubi Asiyaya yayılıb. Pakistanda hökumət əksər dövlət qurumlarını dörd günlük iş həftəsinə keçirib, məktəbləri ayın sonuna qədər bağlayıb və universitetləri onlayn təhsilə keçirib, eyni zamanda benzinin qiymətlərini 20% artırıb. Baş nazir Şahbaz Şərif qiymətlərin kəskin şəkildə artması səbəbindən xalqa müraciət etmək məcburiyyətində qalıb və Allaha ümid etməyə çağırıb. Pakistanın öz qaz ehtiyatları var, lakin istehlakının 20%-i Fars körfəzindən idxal hesabına ödənilir. Münaqişə səbəbindən ölkə Pakistanın qaz idxalının 90%-ni təmin edən Qatar Energy tərəfindən çatdırılması planlaşdırılan altı LNG göndərişini qəbul etməyə bilər.

Enerjisinin təxminən 95%-nin idxal edildiyi Banqladeşdə hakimiyyət orqanları qaz rasionu tətbiq edib. Dövlətə məxsus Petrobangla yanacaq tədarükünü məhdudlaşdırıb və hökumət enerji istehlakını azaltmaq üçün ölkə miqyasında universitetləri bağlayıb və dövlət bayramlarını təxirə salıb. Hökumət qənaət tədbirləri tətbiq edib. "Baş nazir artıq ofisindəki işıqların yarısının yanmasını əmr edib. Təcili hal olmadığı təqdirdə kondisioneri yandırmır. Bu cür qənaət ölkə daxilində bütün ofislərdə müşahidə olunur", - deyə Baş nazir Tariq Rəhmanın sözçüsü Saleh Şibli bildirib. Wood Mackenzie qaz bazarı analitiki Akşay Qupta deyir ki, Banqladeşdə "təchizatda fasilələr iqtisadiyyatın bütün sahələrində geniş yayılmış qaz rasionuna səbəb olub".

Şri-Lankada da yanacaq çatışmazlığı hiss olunur. Yanacaqdoldurma məntəqələrində uzun növbələr yaranır və Prezident Anura Kumara Dissanayake adanın mayeləşdirilmiş qaz ehtiyatlarının "yalnız bir həftəyə çatacağı" barədə xəbərdarlıq edib.