Alimlər 14-cü əsrə aid tibbi alətlərdə zəhərli anesteziya aşkar ediblər

Çinli alimlər Min sülaləsinə aid cərrahi alətlərdə qədim anesteziyanın izlərini aşkar ediblər.

Tədqiqatçılar tibbi alətlərin səthində cərrahi əməliyyatlar zamanı lokal anesteziya kimi istifadə edildiyi güman edilən zəhərli bitki alkaloidi olan akonitin izlərini aşkar ediblər.

Bunlar 1974-cü ildə Jiangsu əyalətindəki bir məzarda aparılan qazıntılar zamanı aşkar edilmiş cərrahi qayçı və cımbızlardır. Əsərlər 1348-ci ildən 1411-ci ilə qədər Min sülaləsinin əvvəllərində yaşamış Sya Quan adlı bir kişiyə məxsus idi.

Alətlərin səthindəki parlaq qırmızı izlər alimlərin diqqətini cəlb etdi. Müasir kimyəvi analiz və spektroskopiya metodları qalığın tərkibində akonit kimi tanınan Akonit cinsinə aid bitkilərdən əldə edilən son dərəcə zəhərli bir maddə olan akonitinin olduğunu aşkar etdi.

Bu gün akonit təhlükəli bir zəhər hesab olunur, lakin əsrlər boyu ənənəvi Çin təbabətində dərman məqsədləri üçün istifadə edilmişdir. Tarixi mənbələr maddənin yerli anesteziya kimi istifadə edildiyini göstərir və ona istinadlara eramızdan əvvəl 13-11-ci əsrlərə aid mətnlərdə rast gəlmək olar.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Min sülaləsi dövründə Çin həkimləri artıq akonitin toksikliyini azaltmağa çalışırdılar. Bunu etmək üçün onlar bitkini sirkə, qara soya dəmləməsi və hətta gənc oğlanların sidiyi ilə müalicə edirdilər - bu cür üsullar o dövrdə tibbi təcrübənin bir hissəsi hesab olunurdu.

Alimlər vurğulayırlar ki, müasir texnologiyalar təkcə tarixi əsərlərin özlərini deyil, həm də onların səthlərindəki maddələrin mikroskopik qalıqlarını öyrənməyə imkan verir və qədim tibbin və cərrahiyyənin inkişafı haqqında yeni məlumatlar ortaya qoyur.