Bəşəriyyət artıq Yer kürəsinin "daşıma qabiliyyətini" aşıb

Bəşəriyyət resursları Yer kürəsinin onları bərpa edə biləcəyindən daha sürətli istehlak edir və mövcud əhali və istehlak səviyyələri sonsuza qədər davam edə bilməz. Bu, beynəlxalq alimlər qrupunun gəldiyi nəticədir.

Müəlliflər 200 ildən çox əhali məlumatlarını təhlil edərək onları iqlim dəyişikliyi, karbon qazı tullantıları və bəşəriyyətin ekoloji izi ilə müqayisə ediblər.

Tədqiqatçıların fikrincə, dönüş nöqtəsi 20-ci əsrin ortalarında baş verib. 1950-ci illərə qədər əhali artımı texnologiya, sənaye və enerji sahələrində sürətli inkişafla müşayiət olunurdu. Lakin, 1960-cı illərdən bəri planetdəki insanların sayının davamlı artmasına baxmayaraq, əhali artım tempi yavaşlayıb.

"Yer kürəsi artıq bəşəriyyətin resurslardan istifadəsinin öhdəsindən gələ bilmir. Hətta mövcud istehlak səviyyələri belə əhəmiyyətli dəyişikliklər olmadan davam etdirilə bilməz", - tədqiqatın aparıcı müəllifi, Qlobal Ekologiya professoru Kori Bredşou bildirib.

Alimlərin hesablamalarına görə, mövcud tendensiyalar davam edərsə, qlobal əhalinin sayı 2060-cı və 2070-ci illərdə 11,7 ilə 12,4 milyard arasında pik həddə çatacaq. Lakin tədqiqatçılar hesab edirlər ki, rahat həyat səviyyəsi və ətraf mühit məhdudiyyətləri nəzərə alınmaqla davamlı əhali səviyyəsi xeyli aşağıdır - təxminən 2,5 milyard insan. Bu gün Yer kürəsində təxminən 8,3 milyard insan yaşayır.

Müəlliflər müasir iqtisadiyyatın uzun müddətdir ki, qazıntı yanacaqları tərəfindən dəstəkləndiyini vurğulayırlar. Bu yanacaqlar qida istehsalında, sənayedə və enerji təchizatında kəskin artıma imkan vermiş, eyni zamanda iqlim dəyişikliyini, çirklənməni və ekosistemlərin məhvini sürətləndirmişdir.

Tədqiqat həmçinin əhali artımı ilə qlobal temperaturun artması, artan CO₂ emissiyaları və bəşəriyyətin ekoloji izinin genişlənməsi arasında güclü əlaqə aşkar etmişdir.

Alimlərin fikrincə, problem təkcə əhalinin sayı ilə deyil, həm də resurs istehlakının miqyası ilə bağlıdır.

Tədqiqatçılar təsirlərin azaldılmasının hələ də mümkün olduğunu düşünürlər - bu, resurs istehlakının azaldılmasını, dayanıqlı texnologiyaların inkişaf etdirilməsini və əhali artımının sabitləşdirilməsini tələb edəcək.