Məmməd Əvəzoğlu: 

Aşıq Ələsgər

Artıq o torpaqlara ikinci səfərimdir,

Yolumu salmalıyam Qərbi Azərbaycana.

Qədim Oğuz elləri yaralı yerlərimdir,

Qoparılan sol qolum böyük dərd olub cana.

 

Yenə seyrinə çıxdım gözəl Göyçə gölümü,

Göy Gölün, Maral gölün o qərib qardaşını.

Ağkilsədə şad edim bu nisgilli könlümü,

Sərinlədim alışan ürəyimin başını.

 

Sanki quş tək uçuram Zəngəzura, Göyçəyə,

Gözəl Dərələyəzə, Şərura, Dilicana.

Orda qonaq olacam hər gülə, hər çiçəyə,

Xəyalən qovuşacam böyük Azərbaycana.

 

"Kitabi-Dədə Qorqud" bu yerlərdən danışır,

Tariximdən söz açır dağı, dərəsi, düzü.

Ulu Alban kilsəsi Ağkilsəyə yaraşır,

Gözəlliklər önündə aciz biləcəm sözü.

 

Göyçə, Ağkilsə qədim ozanlar diyarıdır,

Burda dünyaya gəlib bizim Dədə Ələsgər.

Yamyaşıl biçənəklər Vətənin gülzarıdır,

Yurd eləyib buranı Ərdəbildən gələnlər.

 

Döş bulaq, Mehdi bulaq, Səhnəbanı bulağı,

Bulaqlar həyat verir Bəşir düşən dərəyə.

Bəzirxanov bulağı, balaca Axund dağı,

İnanılmaz gözəllik qatır bu mənzərəyə.

 

Altı oğul, iki qız bəsləmişdi Alməmməd,

Ev tikib Ağkilsədə, bənnalıq eləmişdi.

Söz deyib bədahətən, qazanmış idi hörmət,

Cavanşir meşəsinə oduna da getmişdi.

 

Uşaqlar böyüdükçə güzəran çətin oldu,

Artıq ağır gəlirdi ataya çörək dərdi.

Böyük oğlu Ələsgər on dörd yaşına doldu,

Kərbəlayi Qurbana onu nökər göndərdi.

 

Mülayim və mehriban bir kişi idi Qurban,

Səhnəbanı adında bir qəşəng qızı vardı.

Bir-birini sevməyə başladı iki cavan,

Hər ikisi bu evdə məsud və bəxtiyardı.

 

"Pullu Məhərrəm" adlı qızın zalım əmisi

Bu işdən xəbər tutub Ələsgəri qovdurdu.

Oğluna almaq idi o zalımın həvəsi,

Sevişən cavanların ürəyinə od vurdu.

 

Səhnəbanı eşqinə həvəsləndi Ələsgər,

Meyil saldı şeirə, aşıqlıq sənətinə.

Harada toy-düyündən xəbər tutsaydı əgər,

Gedib qulaq asardı aşığın söhbətinə.

 

Savadı olmasa da, yaxşı yaddaşı vardı,

Dastanlar və nağıllar öyrənmişdi Ələsgər.

Dodaqdəyməz,müxəmməs, qoşmalar da qoşardı,

Artıq bir şəyird kimi yetişmişdi Ələsgər.

 

Atası Ələsgəri Qızılvəngə apardı,

Xalq Aşığı Alıya şəyird verdi oğlunu.

Uşağın musiqiyə böyük həvəsi vardı,

Ustad aşıq özü də hiss eləmişdi bunu.

 

Məqam gəldi, Ələsgər kamil oldu işində,

Bir toyda deyişməyə apardı Aşıq Alı.

Şəyirdinə uduzdu camaatın içində,

Sazını Ələsgərə uzatdı Aşıq Alı.

 

"Bir şəyird ki, ustadına kəm baxa,

Onun gözlərindən qan damar,damar"

Söyləyərək Ələsgər, götürmədi o sazı,

Mərifət sahibitək tanıtdırdı özünü.

 

Məclisləri bəzədi onun şirin avazı,

Gözəllərə qoşurdu ürəyinin sözünü.

"Ələsgərəm hər elmdən halıyam,

Gözəl, sən təbibsən, mən yaralıyam,

 

Dedi nişanlıyam, özgə malıyam,

Sındı qol-qanadım, yanıma düşdü."

Uca boy, enli kürək yaraşıqlı kişiydi,

Əynində arxalığı yaraşırdı o boya.

 

El-el gəzib dolaşmaq aşıqların işiydi,

Türkiyə ellərinə gedirdi hətta toya.

Dillər əzbəri oldu Aşıq Ələsgər adı,

Gah Qazaxa gedirdi, gah da ki, Naxçıvana.

 

Xalqın dilində idi şən nəğmələrin dadı,

Gedirdi Qarabağa, ulu yurd İrəvana.

Bir gün də Kəlbəcərə,Yanşaq kəndinə getdi,

Sinni qırxa yetəndə bir qız ilə evləndi.

 

O gözəli özünə ilham pərisi etdi,

İkinci vətən oldu Anaxanımın kəndi.

Baxmadı qocalığa doğru gedən yaşına,

O da öz ustadının yollarını gedirdi.

 

On iki şəyirdini yığaraq öz başına,

Aşıqlıq sənətinin sirlərin öyrədirdi.

"Adım Ələsgərdir, mərdi-mərdana,

On iki şəyirdim işlər hər yana."

 

Taxıl üçün yer sürür, əkin-biçin edirdi,

Toylara getməyəndə araba da yığırdı.

Çörək qazanmaq üçün hər qulluğa gedirdi,

Evinin, külfətinin hər işinə baxırdı.

 

Doğma ailəsində baş verən faciələr,

Dağ vüqarlı aşığın sındırmışdı belini.

Əbədi sakin oldu ürəyinə qəm-kədər,

Bir daha telli saza vurmadı öz əlini.

 

"Nagah badi-sərsər əsdi üstümə,

Ömür bostənımın tağı kəsildi.

Öz əlimlə xəta dəydi özümə,

Bədəndən qolumun sağı kəsildi."

 

Bu yandan başqa bəla döyürdü qapıları,

Daşnak köpəklərinin axmaq ağlı sürüşdü.

Nahaq qana bələndi göyçəli balaları,

Xalq öz yurd-yuvasından köçüb didərgin düşdü.

 

Ələsgər də yol aldı Kəlbəcərə-Yanşağa,

Arvadın ellərini özünə doğma bildi.

İki il orda qalıb getdi daha uzağa,

Kəlbəcər dağlarını aşıb Tərtərə gəldi.

 

Vətəndən ayrı düşmək ona ağır gəlirdi,

Göyçədəki qırğınlar səngimişdi bir qədər.

Köçənlər qayıdırdı, vəziyyət düzəlirdi,

Ələsgər də qayıtdı, içində ağır qəhər...

 

Məni özünə tərəf çağırırdı o cənnət,

Axtarırdım özümə bələdçi, yol yoldaşı.

Yoluma körpü saldı şair Çoban Məhəmməd,

Bizim ustad aşığın məşhur şair qardaşı.

 

Bir az acı, bir az da şirin duyğular ilə,

Nəhayət ki, yetişdik o müqəddəs ocağa.

Qəm susduran aşıq da hərdən gəlirdi dilə,

Eyvanda yer verdilər vaxtsız gələn qonağa.

 

Mitəkkəyə baş qoyub mürgüləyirdi aşıq,

Deyəsən hiss elədi qonaq gəlib mənzilə.

Qocalsa da üzündə qalmışdı o yaraşıq,

Əhvalatı anlayıb beləcə gəldi dilə:

 

"Səksəni, doxsanı keçibdir yaşım,

Əzrayıl həmdəmim, məzar yoldaşım,

Gor deyə tərpənir bəlalı başım,

Daha köç təbilin çal, qoca baxtım!"

 

Ələsgərin ömrünün qürub çağları idi,

Qonağa deyəcəyin bu qoşmada demişdi.

Dərdi qocalıq deyil, ürək dağları idi,

Öləcəyi günü də vəsiyyət eləmişdi.

 

Ağkilsə məscidində azan səsi ucaldı,

Onda ozan elindən bir az aralı idim.

Xalq Aşıq Ələsgəri torpağa yola saldı,

O məzar Ağkilsədə qalıb hələ də yetim.

Məmməd Əvəzoğlu