Yadplanetli həyatını axtarmaq üçün teleskop yaradılır

Çilidə tikilməkdə olan teleskopda yer planetlərinin atmosferini təhlil etmək üçün həssas eşel spektroqrafı quraşdırılacaq.

Avropa Cənub Rəsədxanası (ESO) yüksək dispersiyalı eşel spektroqrafı "ArmazoNes"in layihələndirilməsi və tikintisi üçün müqavilə imzalayıb. Cihaz Çilinin Atakama səhrasında tikilən Çox Böyük Teleskopda (ELT) quraşdırılacaq. Spektroqraf ekzoplanetlərdə və ilk ulduzlarda həyat əlamətlərini axtarmaq üçün istifadə olunacaq. Bundan əlavə, cihaz fundamental fiziki sabitlərin dəyərlərini və Kainatın genişlənməsinin sürətini yoxlayacaq.

Spektroqraf işığı dalğa uzunluqlarına bölür, məsələn, prizma günəş işığından göy qurşağı yaradır. Ayrı-ayrı dalğaları təhlil edərək, astronomlar cisimlərin kimyəvi tərkibi, temperaturu, sıxlığı və sürəti kimi müxtəlif xüsusiyyətlərini müəyyən edə bilərlər. Bu məlumat ulduzların, planetlərin və digər göy cisimlərinin təbiətini və davranışını anlamaq üçün çox vacibdir.

ANDES işığın görünən və yaxın infraqırmızı bölgələrində rekord qıran dalğa uzunluğu dəqiqliyinə sahib olacaq və güclü ELT güzgü sistemi ilə birlikdə işlədildikdə, astronomiyanın bir çox sahələrini əhatə edən tədqiqatlara yol açacaq.

ANDES, astronomlara həyat əlamətlərini axtarmağa imkan verən Yerə bənzər ekzoplanetlərin atmosferlərində ətraflı tədqiqatlar aparacaq. O, həmçinin erkən Kainatda uzaq obyektlərdəki kimyəvi elementləri təhlil edə biləcək və bu, çox güman ki, Kainatda ilk Populyasiya III ulduzlarının imzalarını aşkar edə bilən ilk alət olacaq.

Bundan əlavə, astronomlar fizikanın əsas sabitlərinin zaman və məkanda dəyişib-dəyişmədiyini yoxlamaq üçün ANDES məlumatlarından istifadə edə biləcəklər. Onun geniş məlumatları kosmosun ən mühüm sirrlərindən biri olan Kainatın genişlənməsinin sürətlənməsini birbaşa ölçmək üçün də istifadə olunacaq. Optik dalğa uzunluğu diapazonunda işləyən ən böyük yerüstü teleskopun tikintisinin bu onillikdə başa çatdırılması planlaşdırılır.