Ərdoğan Konstitusiyanı dəyişməyə çalışır 

Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan hesab edir ki, Türkiyənin hazırkı Konstitusiyası tamamilə mənasını itirib.

O, bu barədə Konstitusiyanın dəyişdirilməsinə həsr olunmuş kitabının ön sözündə yazıb.

Onun sözlərinə görə, yeni konstitusiya liberal olmalı və cəmiyyətin bütün təbəqələrinin maraqlarını əks etdirməlidir.

“Keçən müddət ərzində hazırkı Konstitusiyaya dəyişikliklər edilməsinə baxmayaraq, hələ də sətirlər arasında çevrilişin izlərini daşıyır. Baxmayaraq ki, zaman keçdikcə mətndə dəyişikliklər edilib. Bölgəsində və dünyada mühüm yer tutan Türkiyə çevriliş nəticəsində qəbul edilən belə bir Konstitusiyaya layiq deyil”, - deyə Türkiyə lideri bildirib.

Türkiyənin hazırkı konstitusiyası hərbi çevrilişdən iki il sonra, 7 noyabr 1982-ci ildə qəbul edilib. Türkiyənin hazırkı hökuməti əsas məqsədlərindən birini “çevriliş konstitusiya” adlandırılan konstitusiyanı “sivil” konstitusiyaya dəyişdirməyi qarşısına qoyur.

Ölkənin Əsas Qanununun yenilənməsi zərurətindən danışan Ərdoğan qeyd edib ki, hazırkı sənədlə ölkə irəli gedə bilməz.

O xatırladıb ki, ölkənin Əsas Qanunu sosial müqavilədir. “1921 və 1924-cü il konstitusiyalarını istisna etsək, bütün konstitusiyalarımız “qəyyumların” göstərişi ilə yazılıb və xalqın üzərinə qoyulub”, - deyə prezident bildirib.

Bu, 1980-ci il hərbi çevrilişi nəticəsində ortaya çıxan hazırkı Konstitusiyadan “xilas” kimi zəruridir, deyə Ərdoğan vurğulayıb.

Türkiyə prezidenti deyib ki, yenilənmiş sənəd “mülki vətəndaşlar tərəfindən yaradılan əhatəli və liberal Konstitusiya” olmalıdır.

Konstitusiyaya dəyişikliklərin təsdiq edilməsi üçün deputatların səsverməsi ilə qəbul edilir, o, səslərin beşdə üçü ilə dəstəklənməlidir.

Ərdoğan ilk dəfə deyil ki, ölkənin Əsas Qanununun dəyişdirilməsini təklif edir, o, yenidən bütün siyasi qüvvələri bu işə fəal qoşulmağa çağırıb. Ərdoğan 2023-cü ildə keçiriləcək prezident seçkiləri zamanı da respublikanın Konstitusiyasının dəyişdirilməsi ilə bağlı vədlər verib.

Türkiyənin hazırkı Konstitusiyasına sonuncu dəfə 2017-ci ildə dəyişiklik edilib. Sonra Ərdoğan müvəffəqiyyətlə düzəlişlərə nail oldu, nəticədə ölkə prezident respublikasına çevrildi.

Türkiyə Böyük Millət Məclisi (TBMM) tərəfindən təsdiq edilən ilk Konstitusiya 1921-ci ildə qəbul edilib. Sonra, üç ildən sonra onlar ölkənin Əsas Qanununun yeni variantını qəbul etdilər, vaxtaşırı düzəlişlərlə 36 il müddətində, 1961-ci ilə qədər qüvvədə idi. 1960-cı ildə Türkiyədə dövlət çevrilişi baş verdi, 1924-cü il Konstitusiyası ləğv edildi, yenisi isə cəmi bir ildən sonra qəbul edildi.

1982-ci ildə ümumxalq səsverməsi ilə və həmçinin hərbi çevrilişdən sonra qəbul edilmiş Respublikanın Dördüncü Konstitusiyasına da bir neçə dəfə düzəlişlər edilib, lakin hələ də qüvvədədir.